Zelfsturende teams

Afbeelding gemaakt door maxres (?); van internet geplukt, vrij voor hergebruik
Spreeuwenzwerm boven Utrecht.
Dat is nog eens een zelfsturend team.

Bezuiniging en reorganisatie in de zorg (deel 1)

Ik zit aan tafel met dementerende bewoners en lees versjes voor van Toon Hermans. Aan de andere kant van de huiskamer zitten collega’s rond de computer. Ze lijken te zijn vergeten dat wij er ook zijn. Op luide toon praten ze over het werkrooster. Zinsflarden als: ‘dat pik ik niet’, en ‘zij krijgt altijd haar voorkeursuren’ dringen tot mij door. Ik kan mij niet meer verstaanbaar maken en klap het boek dicht. Tante Rie verzucht: ‘ik kan het woord “dienst” niet meer hóren. Zo gaat het nu al dagen.’

Een van de grootste ergernissen van bewoners van verpleeghuizen is personeel dat over hun hoofden heen praat.

Momenteel in de mode in zorgland: zelfsturende teams.

Het een wordt versterkt door het ander.

Zelfsturende teams zijn op zich een mooi idee. Elke organisatie heeft de neiging in de loop van de tijd een almaar uitdijend middenkader van managers en ondersteunend personeel te krijgen. Het idee van zelfsturende teams is terug naar de basis. Terug naar waar het om gaat. In de zorg dus: terug naar de bewoners en hun verzorging.

Op de werkvloer is enorm veel kennis. Meer dan managers op afstand, kunnen mensen op de afdeling inschatten wat er nodig is en wie daar geschikt voor is. Korte communicatielijntjes, meer verantwoordelijkheidsgevoel, betere motivatie. Prachtig.

Er zijn wel wat voorwaarden om die zelfsturing tot een succes te maken.

Bijvoorbeeld een meewerkende coach die mensen ondersteunt bij hun nieuwe verantwoordelijkheden. De medewerkers worden bijvoorbeeld geacht een collega tot de orde te roepen waarvan ze denken dat hij/zij zich onterecht ziek meldt. Wie durft het bespreekbaar te maken? Wie moet het gesprek aangaan? Hoe? Daar kan je als praktisch-opgeleid-persoon echt wel wat hulp bij gebruiken.

Medewerkers moeten solidair met elkaar zijn en openstaan voor andere ideeën. Lang niet iedereen beschikt over de benodigde emotionele en sociale vaardigheden. Ook hier is begeleiding en training nodig. En natuurlijk tijd om te overleggen – wat best lastig is met mensen die in wisseldiensten werken.

De regeltaken nemen toe. Een team beheert een eigen budget, maakt  eigen roosters, regelt zelf vervanging. Dit zijn taken waar mensen die gekozen hebben voor een verzorgend beroep niet per se goed in zijn.  Veel van hen zijn bovendien niet handig met de computer.

Belangrijk is verder dat mensen begrijpen waarom ze anders moeten gaan werken. Want mensen willen wel veranderen, maar niet veranderd worden (deze komt van organisatieadviseur Marc Dortu).

En het allerbelangrijkste: zelfsturing moet ten goede komen van de kwaliteit, en niet worden ingevoerd als een verkapte bezuinigingsmaatregel. Dan zakt de motivatie richting niveau nul.

U begrijpt het al: in het huis waar ik als invaller werk zijn de zelfsturende teams onderdeel van een bezuinigingsronde. Ik heb gezien hoe tijdens informatiebijeenkomsten leidinggevenden en externe adviseurs de medewerkers verbaal de baas zijn. Elke klacht wisten ze te weerleggen, elk angstig voorgevoel weg te redeneren, elk praktische probleem opzij te schuiven.

Het zijn pyrrusoverwinningen. Want de medewerkers voelen zich niet serieus genomen en dat zet kwaad bloed.  De coaching die ze in de praktijk krijgen bestaat voornamelijk uit de wedervraag: hoe zou jij het zelf oplossen? Met vallen en opstaan, met kunst en vliegwerk, proberen ze de boel draaiende te houden. Misschien  wel dé manier om het nieuwe systeem te laten werken.

Ik ben natuurlijk een gevalletje ‘beste stuurlui staan aan wal.’ Maar één ding durf ik wel te zeggen. Dat ‘gepuzzel’ om te bepalen wie wanneer werkt en wie wat gaat doen, vergt heel wat gepraat over de hoofden van bewoners heen. Een grote ergernis. Want ze worden genegeerd in hun eigen huis.

2 gedachten over “Zelfsturende teams”

  1. Om nog maar te zwijgen over het feit dat het team geen rechten krijgt, alleen plichten. Je mag niet zelf bepalen hoe je je budget uitgeeft, wie er komt werken, wat daadwerkelijk belangrijk en minder belangrijk aan administratie is. Of gesproken over voorbereiding op de zelfsturing. Ondertussen moet de zorg zijn werk uitvoeren vanuit pure goodwill ( rijk maakte je het al niet, en nu komen al deze niet gekozen werkzaamheden erbij) wat ontzettend veel energie zuigt.

  2. Wanneer zelfsturing ingevoerd wordt als een verkapte bezuinigingsmaatregel zal het nooit gaan werken. Zelfsturing is een middel om anders te gaan denken over de te verlenen zorg waarbij eigen regie van de bewoner, client of klant bovenaan staat. Wanneer dit wel gebeurd, is zelfsturing een mooie maar andere manier van zorg verlenen waarbij ook de werkvloer meer verantwoordingen zal krijgen. Dit zal leiden tot kwalitatief betere zorg want waar we verantwoordelijk voor zijn willen we toch graag goed doen?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.